24 กรกฎาคม 2560 เวลา
โปรแกรมห้องสมุดอัตโนมัติ สพฐ.
งานนิพนธ์ของหม่อมหลวงปิ่น มาลากุล
หนังสืออนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล
หนังสือหายาก
หนังสือวันเด็กแห่งชาติ
วารสารวิชาการ
แลกเปลี่ยนเรียนรู้
รายชื่อสำนักพิมพ์
สำรวจความเห็น
รู้จักห้องสมุด
ห้องสมุดสำนักวิชาการและมาตรฐานศึกษา
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ

ความเป็นมา
ห้องสมุดนี้ตั้งมาพร้อมกับการตั้งกรมศึกษาธิการ (ราว พ.ศ. ๒๔๓๐) เมื่อแรกตั้งมีหนังสือภาษาต่างประเทศ ๑,๐๕๐ เล่ม หนังสือภาษาไทย ๕๔๑ เล่ม นิตยสารที่รับ ๑๓ ฉบับ เดิมเรียกว่าห้องสมุดกรมศึกษาธิการ เคยอยู่ในสังกัดกรมต่าง ๆ ดังนี้

๑.กรมศึกษาธิการ (ราว พ.ศ. ๒๔๓๐ - ๒๔๕๔)
๒. กรมราชบัญฑิต (พ.ศ. ๒๔๕๔ - ๒๔๖๓)
 เมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๙ กรมราชบัณฑิตซึ่งเดิมเป็นกรมขึ้นตรงต่อกระทรวง ได้ย้ายมาขึ้นกับกรมศึกษาธิการ จึงได้จัดวางระเบียบหัวข้อราชการขึ้นในกรมราชบัณฑิตใหม่ ห้องสมุดจึงได้มีฐานะเป็นแผนก ๆ หนึ่งในกรมราชบัณฑิต ซึ่งเป็นกรมในสังกัดกรมศึกษาธิการ) หน้าที่ของ แผนกห้องสมุดในขณะนั้นคือ จัดและรักษาห้องสมุดกรมศึกษาธิการและจัดห้องสมุดประชาชน (ในสมัยนั้นเรียกว่า ห้องอ่านหนังสือสำหรับประชาชน)

พ.ศ. ๒๔๖๐ แผนกห้องสมุด มีหน้าที่จัดและดูแลห้องสมุดของกระทรวงธรรมการและ สามัคยาจารยสมาคม ตลอดจนเป็นเจ้าหน้าที่ห้องอ่านหนังสือสำหรับประชาชนด้วย
๓. กรมตำรา (พ.ศ. ๒๔๖๓ - ๒๔๗๓ )
 พ.ศ. ๒๔๖๓ ได้เปลี่ยนชื่อกรมราชบัณฑิตเป็นกรมตำรา จากรายงานกระทรวงศึกษาธิการ
พ.ศ. ๒๔๖๘ ระบุว่า "ห้องสมุดกรมตำรา" ก็คือ "ห้องสมุดของกระทรวงศึกษาธิการ"
พ.ศ. ๒๔๖๙ แผนกห้องสมุดมีหน้าที่จัดห้องสมุดสำหรับกระทรวงและจัดห้องสมุดในที่ต่างๆ ทั่วไป เพื่อให้ชนทุกชั้น ชาติ ศาสนา ได้มีโอกาสหาความรู้ด้วยตนเอง โดยการอ่านหนังสือ เรียกว่า ห้องอ่านหนังสือสำหรับประชาชน
๔.กรมวิชชาธิการ (พ.ศ. ๒๔๗๓ - ๒๔๗๖)
๕.กรมศึกษาธิการ กองวิชาการ (พ.ศ. ๒๔๗๖ - ๒๔๘๒)
 ต่อมากรมศึกษาธิการได้ถูกยุบเลิก เพราะเป็นกรมใหญ่และมีหน่วยราชการในสังกัดมาก จึงจัดตั้งขึ้นใหม่เป็นกรมใหญ่ ๒ กรม คือ กรมวิชาการ และกรมสามัญศึกษา ตั้งแต่วันที่ ๑ เมษายน ๒๔๘๒
 ๖.กรมวิชาการ (เดิม) กองตำรา (พ.ศ. ๒๔๘๒ - ๒๔๘๔)
 พ.ศ. ๒๔๘๔ กรมวิชาการเปลี่ยนชื่อเป็นกรมอาชีวศึกษา
๗. กรมอาชีวศึกษา กองวิชาการ (พ.ศ. ๒๔๘๒ - ประมาณ พ.ศ. ๒๔๙๓)
๘.สำนักงานปลัดกระทรวง (ประมาณ พ.ศ. ๒๔๙๓ - ๒๔๙๕)
 เป็นระยะที่เรียกได้ว่า ห้องสมุดปิด เพราะไม่มีเจ้าหน้าที่ดำเนินการ ไม่มีงบประมาณ
๙. กรมวิชาการ (พ.ศ. ๒๔๙๕ - ปัจจุบัน)
ต่อมา ปี พ.ศ. ๒๔๙๘ แผนกห้องสมุด และพิพิธภัณฑ์ได้ย้ายไปอยู่ที่ตึกสร้างใหม่ซึ่งนับเป็นครั้งแรกที่มีสถานที่เป็นเอกเทศ

พ.ศ. ๒๔๙๕ ห้องสมุดมีฐานะเป็นแผนกหนึ่งในกองอุปกรณ์การศึกษา เรียกชื่อว่า "แผนกห้องสมุดและพิพิธภัณฑ์" อาศัยตึกชั้นบนของกระทรวงเป็นที่ทำการ เพราะในปี ๒๔๙๕ ซึ่งเป็น
ปีแรกที่ตั้งกรมวิชาการ จึงยังไม่มีที่ทำการเป็นสัดส่วนของตนเอง

ต่อมา พ.ศ. ๒๕๐๖ ศูนย์วัสดุการศึกษาได้ก่อตั้งขึ้นและอยู่ในความดูแลของกรมวิชาการ เป็นตึก ๓ ชั้น อยู่ภายในบริเวณคุรุสภา ได้ทำการเปิดตึกเมื่อวันที่ ๓๐ ตุลาคม ๒๕๐๖ ห้องสมุด กระทรวงศึกษาธิการ จึงได้แยกจากกองอุปกรณ์การศึกษามาขึ้นกับศูนย์วัสดุการศึกษา (ภายใน บริเวณคุรุสภา) เป็นหน่วยห้องสมุด มีชื่อเป็นที่รู้จักกันทั่วไปว่า "ห้องสมุดศูนย์วัสดุการศึกษา" มีที่ทำการอยู่ชั้น ๒ ของตึกศูนย์วัสดุการศึกษา ในขณะนั้นห้องสมุดมีหน้าที่ดังนี้
 -  รวบรวมแบบเรียน และหลักสูตร
 -  ตำราที่เกี่ยวกับการศึกษาและอุปกรณ์การสอนอื่น ๆ
 -  ให้บริการแก่ข้าราชการในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ
 -  ให้บริการนักศึกษาตลอดจนผู้สนใจทั่วไป

ปี พ.ศ. ๒๕๑๖ ห้องสมุดเป็นหน่วยงานหนึ่ง ขึ้นอยู่กับฝ่ายวิชการกองตำราเรียกว่า "งานห้องสมุด" มีหน้าที่ดำเนินการในเรื่องห้องสมุด หลักสูตร แบบเรียน หนังสือตำรา และเอกสารอื่น ๆ ชื่อว่าห้องสมุดกระทรวงศึกษาธิการ

จนกระทั่งปลายปี ๒๕๒๐ ห้องสมุดจึงได้ย้ายไปอยู่ที่อาคารกรมวิชาการ สถานที่ทำการอยู่ชั้น ๓ ตั้งอยู่เลขที่ ๙๒๘ ถนนสุขุมวิท บริเวณอาคารท้องฟ้าจำลอง แขวงคลองเตย เขตคลองเตย กรุงเทพฯ ๑๐๑๑๐ และได้เปลี่ยนชื่อจาก "ห้องสมุดกระทรวงศึกษาธิการ" มีชื่อว่า "ห้องสมุดกรมวิชาการ" มีฐานะเป็นฝ่ายหนึ่งของศูนย์พัฒนาหนังสือ กรมวิชาการ ต่อมาเมื่อวันที่ ๗ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๔๗ ได้มีประกาศพระราชบัญญัติ การปฏิรูประบบราชการ ระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ โดยรวม กรมสามัญศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ และกรมวิชาการ มาสังกัดในสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ละนั้นเองที่ ห้องสมุดกรมวิชาการ ได้เปลี่ยนชื่อใหม่เป็น "ห้องสมุดสำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา" ซึ่งเป็นงานหนึ่งของกลุ่มงาน บริการทางวิชาการและโครงการตามนโยบาย สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน